Antykoncepcja hormonalna a zdrowie intymne – o czym warto pamiętać?

Antykoncepcja hormonalna to jedna z najczęściej wybieranych metod zapobiegania ciąży. Tabletki, plastry, krążki dopochwowe, implanty czy hormonalne systemy wewnątrzmaciczne różnią się składem i sposobem działania, dlatego ich wpływu na organizm nie można sprowadzić do jednego prostego stwierdzenia. Dotyczy to również zdrowia intymnego.

Hormony płciowe mają znaczenie dla funkcjonowania błony śluzowej pochwy i jej mikrobioty. Czy oznacza to, że stosowanie antykoncepcji hormonalnej zwiększa ryzyko infekcji albo zaburza naturalną równowagę miejsc intymnych? Nie jest to takie proste.

Mikroorganizmy, które mają znaczenie.

Pochwa nie jest środowiskiem sterylnym. Naturalnie występują w niej różne mikroorganizmy, a u wielu zdrowych kobiet dominującą rolę odgrywają bakterie z rodzaju Lactobacillus. Wytwarzając między innymi kwas mlekowy, pomagają utrzymywać kwaśne środowisko pochwy, które stanowi jeden z elementów jej naturalnej ochrony.

Skład mikrobioty nie jest jednak stały. Może zmieniać się między innymi pod wpływem hormonów, miesiączki, aktywności seksualnej, stosowanych leków czy niektórych praktyk higienicznych.

Czy antykoncepcja hormonalna zaburza mikrobiotę pochwy?

Badania nie dają podstaw do prostego wniosku, że antykoncepcja hormonalna pogarsza stan mikrobioty pochwy. W przypadku antykoncepcji zawierającej estrogen obserwowano nawet częstsze występowanie mikrobioty z przewagą bakterii Lactobacillus, uznawanej za korzystny wariant mikrobioty pochwy.

Wpływ poszczególnych metod może się jednak różnić. Antykoncepcja hormonalna obejmuje wiele preparatów zawierających różne hormony, w różnych dawkach i podawanych na różne sposoby. Dlatego nie należy automatycznie przypisywać wszystkim metodom takiego samego wpływu na środowisko pochwy.

Antykoncepcja nie chroni przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową

To szczególnie ważne, ponieważ skuteczność antykoncepcyjna i ochrona przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową to dwie różne kwestie.

Tabletka, plaster, implant, hormonalna wkładka czy krążek dopochwowy mogą skutecznie zapobiegać ciąży, ale nie zabezpieczają przed zakażeniami takimi jak chlamydioza, rzeżączka, kiła czy HIV. W przypadku ryzyka zakażenia dodatkową ochronę stanowi prawidłowo stosowana prezerwatywa.

Zwracaj uwagę na sygnały organizmu.

Pojawienie się upławów, nieprzyjemnego zapachu, świądu, pieczenia lub bólu nie powinno być automatycznie przypisywane stosowanej antykoncepcji.

Podobne objawy mogą mieć różne przyczyny – od podrażnienia po infekcję wymagającą właściwego rozpoznania i leczenia. Sam wygląd wydzieliny czy rodzaj dolegliwości nie zawsze pozwalają ustalić przyczynę, dlatego przy utrzymujących się lub nawracających objawach warto skonsultować się z ginekologiem.

Delikatna higiena zamiast „im więcej, tym lepiej”.

Dbanie o zdrowie intymne nie wymaga intensywnego oczyszczania. Pochwa ma własne mechanizmy utrzymujące jej środowisko, dlatego nie potrzebuje płukanek ani irygacji. Takie zabiegi mogą wręcz zaburzać naturalną równowagę mikrobiologiczną.

Do codziennej higieny wystarczy delikatne mycie zewnętrznych okolic intymnych. Warto również unikać produktów, które powodują pieczenie, przesuszenie lub podrażnienie.

Wsparcie mikrobioty intymnej.

Jednym z elementów dbania o zdrowie intymne może być wspieranie prawidłowej mikrobioty pochwy. Lactinova® Femina zawiera dwa szczepy bakterii kwasu mlekowego – Lactobacillus rhamnosus CA15 (DSM 33960) oraz Lactobacillus crispatus CA4 (DSM 33961) – i zgodnie z przeznaczeniem produktu może być stosowana m.in. przez kobiety przyjmujące doustną antykoncepcję hormonalną. Preparat stosuje się dopochwowo, dzięki czemu bakterie kwasu mlekowego są dostarczane bezpośrednio do miejsca zastosowania.

Antykoncepcja powinna być dobrana indywidualnie.

Nie istnieje jedna metoda antykoncepcji odpowiednia dla każdej kobiety.

Przy jej wyborze lekarz bierze pod uwagę między innymi stan zdrowia, przyjmowane leki, czynniki ryzyka oraz indywidualne potrzeby pacjentki.

Jeżeli po rozpoczęciu stosowania danej metody pojawiają się nowe lub uporczywe dolegliwości intymne, nie warto samodzielnie zakładać, że ich przyczyną są hormony ani rezygnować z antykoncepcji bez konsultacji.

Lepiej ustalić przyczynę objawów i wspólnie z lekarzem zdecydować, czy potrzebne jest leczenie lub zmiana metody.

Antykoncepcja hormonalna i zdrowie intymne są ze sobą powiązane, ale zależność ta jest bardziej złożona, niż sugeruje wiele popularnych przekazów. Najważniejsze są właściwie dobrana metoda, obserwacja własnego organizmu, delikatna higiena oraz reagowanie na objawy, które mogą świadczyć o zaburzeniu równowagi miejsc intymnych.

Źródła

1. Balle C. i wsp., Contraceptive effects on the cervicovaginal microbiome: Recent evidence including randomized trials, American Journal of Reproductive Immunology, 2023.

2. Ratten L.K. i wsp., The Effect of Exogenous Sex Steroids on the Vaginal Microbiota: A Systematic Review, Frontiers in Cellular and Infection Microbiology, 2021.

3. Bastianelli C. i wsp., The effect of different contraceptive methods on the vaginal microbiome, Expert Review of Clinical Pharmacology, 2021.

4. Centers for Disease Control and Prevention, U.S. Selected Practice Recommendations for Contraceptive Use, 2024.